> ## Content Index
> Fetch the complete content index at: https://www.coenm.nl/llms.txt
> Use this file to discover other available public pages before exploring further.

# Morele ijkpunten
- URL: https://www.coenm.nl/morele-ijkpunten/
- Published: 2026-10-08T20:00:54.000Z
- Updated: 2026-10-08T20:00:54.000Z
- Author: Coen Meerbeek

Het begint er steeds meer op te lijken dat het essay in de rubiek Zondag van de Volkskrant weekendkrant mijn favoriete stuk van de week is. Ik kijk er elke week naar uit.

Vandaag wil ik het over het stuk in de Volkskrant van zaterdag 26 september hebben getiteld [**"Lang was Hitler het morele anti-ijkpunt: alles wat we níét wilden zijn. Dat tijdperk is nu voorbij"** ](https://www.volkskrant.nl/boeken/lang-was-hitler-het-morele-anti-ijkpunt-alles-wat-we-niet-wilden-zijn-dat-tijdperk-is-nu-voorbij~b2ca8bcf/?ref=coenm.nl) Ik wist niet echt waar dit heen ging maar er ging tijdens het lezen een lichtje branden.

Het essay draait om de these van het boek *The Age of Hitler and How We Will Survive It* van de Britse historicus Alec Ryrie. Zijn these is: Het grote verhaal van Jezus is vervangen door dat van Hitler, en aan dat laatste verhaal komt nu ook een eind, iets waarover we niet per se rouwig hoeven te zijn.

Wat hij zegt is dat wij, tot Hitler, elke actie afzette tegen hetgeen Jezus gedaan zou hebben. Jezus als grote voorbeeld. Na Hitler kwamen we in een nieuwe periode waarin elke actie afgezet werd tegen wat Hitler gedaan zou hebben maar dan in de negatieve zin. Hitler was de rand van wat wij als samenleving een soort van oke vonden. Als je bij het nazisme in de buurt kwam, al is het taalgebruik of handgebaar, dan ben je af.

Zo had ik niet naar de afgelopen 2000 jaar gekeken eerlijk gezegd maar ik zie dat patroon wel.

Het vervelende nu is dat we, 81 na het einde van WO2, Hitler's actie bijna zijn gaan normaliseren omdat extreem-rechts het wekelijks herhaalt en dat het constant in het nieuws is. We zijn er een beetje moe van geworden en hebben het bijna geaccepteerd.

Ik moest ook denken aan de war on terror van Bush na 9-11\. Daar werd zijn strijd tegen de Taliban afgezet tegen het nazisme. Bush gebruikte dat om zijn argumenten sterker te maken. Dat willen we toch zeker niet nog een keer?

Een quote uit het essay die me opviel:

> En wat betekent ‘Nooit Meer Auschwitz’ precies, behalve dan de vaststelling dat het voor ieder weer wat anders betekent en dat veel mensen het onverdraaglijk vinden dat er geen eenduidige interpretatie van die slogan bestaat?

Wat dit eigenlijk zegt is dat het niet eenduidig (meer) is wat we bedoelen en daardoor zaken die we in het verleden met het nazisme en de holocaust vergeleken nu niet meer met dezelfde walging bekijken. Dit zou wel zo moeten zijn. Onze bodem valt weg.

Ryrie zegt dat het tijdperk Hitler op zijn laatste benen loopt omdat wat tegen het nazisme aanschuurt salonfahig wordt gemaakt zoals Ongehoord Nederland liet zien door te benadrukken dat er ook goede punten aan hem zaten... Ongelofelijk.

Het essay bevat nog veel meer interessante inzichten maar dit is vooral wat ik er uit haalde.

Wat wordt de nieuwe bodem dan eigenlijk waaraan we ons gaan spiegelen? Het lijkt erop dat die nog in de maak is en laten we hopen dat het een positiever verhaal is. Ik geloof niet in het bestaan van Jezus maar dat als ijkpunt pakken is toch een stuk beter dan wat er na is gekomen.