De toekomst van het modelspoor

Ik passeer de kaartcontrole en de ruimte vult zich met het geluid van enthousiaste kinderen en ouderen in allerlei talen. Duits, Pools, Vlaams en Nederlands kruisen elkaar. Diorama’s tussen oude treinen, kraampjes met boompjes in tientallen kleuren en miniatuurfiguurtjes voor op een kerstmarkt, bij een huis of aan het werk aan het spoor.

Ik ben op on traXS, het modelspoor evenement in het spoorwegmuseum te Utrecht. Dit is mijn eerste modelspoor evenement en ik keek uit naar de vele treinlandschappen met, dat heeft in ieder geval mijn voorkeur, moderne treinen.

Wel had ik in mijn hoofd een beeld gevormd van de kraampjes die er zouden staan, veel landschappen en poppetjes, en de mensen die achter deze kraampjes zouden staan maar vooral de bezoekers. Blanke mannen van boven de 55, sommige met hun (klein)kinderen, maar vooral alleen. Ook al voerde dit wel degelijk de boventoon, toch werd ik verrast door de vele gezinnen met kinderen die er ook waren. Dat is natuurlijk ook het mooie van dit evenement in een spoorwegmuseum.

Voor mij was het hoogtepunt het landschap van Rocco/Fleischman met moderne goederentreinen en, mijn persoonlijke favoriet, een regional express dubbeldekker van de Deutsche Bahn.

Hoewel ik er erg van heb genoten voorzie ik toch problemen. Over 10-20 jaar zijn er geen mannen meer die hun hele vrije tijd besteden aan het in elkaar zetten van deze kleinschalige, fantastische, diorama’s. Dit zal de komende jaren alleen maar afnemen vermoed ik. Ik heb geen enkele bron nog wetenschappelijk onderzoek gedaan overigens.

In deze tijden van een overdaad aan keuzes voor hobby's, naast dat kinderen moeten sporten en willen gamen, lijkt me dat modeltreinen als hobby niet boven aan de lijst staat van menig kind en dat is eigenlijk zonde. Het is geweldig goed voor je motoriek om banen te maken, om de juiste treinen op het spoor te laten rijden en alle elektra op en onder de baan goed in elkaar te zetten. Het kost wel veel tijd en je bent weken/maanden met een baan bezig.

Daarnaast zal het afnemen van de huidige doelgroep ervoor zorgen dat het maken van de kostbare modeltreinen misschien niet meer rendabel is of alleen tegen nog hogere kosten, een beetje locomotief gaat makkelijk de 2 of 300 euro over. Dat ze de doelgroep verder verkleinen.

Hoe nu verder?

Er zijn een aantal bedrijven die proberen de doelgroep te verjongen. Ik licht er even 2 uit; Marklin en Noch.

Marklin is waarschijnlijk de grootste en bekendste naam in de modeltreinwereld. Het bedrijf uit Goppingen probeert een jongere doelgroep aan te spreken door productlijnen aan te bieden in verschillende leeftijdscategorieen. Marklin My World is voor kinderen van 3-6 jaar met stevig, plastic, modeltreinen die tegen een stootje kunnen met simpelen baanplannen. Deze banen zijn snel op- en af te breken en gaan lang mee. Ook is de productlijn eenvoudig; treinsets inclusief baan met losse uitbreidingen. Marklin Start Up is vergelijkbaar met My World maar voor kinderen vanaf 6 jaar. De treinen zijn subtieler en gedetailleerder, meer metaal, maar nog steeds vrij eenvoudig op te bouwen en een heldere productlijn. Van Start Up is de kerstset een aanrader voor om en onder de kerstboom. Na Start Up kom je in het, zeg maar, professionele segment met de dure treinen en banen. Deze diversiteit aan productlijnen maakt dat ouderen hun kinderen snel kunnen betrekken bij hun hobby met My World en Start Up.

Noch is misschien wel de bekendste landschapsleverancier. Zij leveren ook tientallen soorten bomen, mensjes en andere accessoires. Echter zij bieden nu ook easyTrack aan. Een productlijn met vooraf gemaakte baantafels waarin je kunt kiezen voor baantafels waar je gelijk het spoor op kunt monteren en de aankleding tot baantafels die al compleet aangekleed zijn en alleen nog de sporen de treinen nodig hebben om er mee aan de slag te gaan. Dit maakt de stap naar een volledige baan kleiner maar heeft toch hetzelfde eindresultaat.

De producten zijn er maar nu moeten de winkels nog meegaan. Teveel modelspoorwinkels zijn vooral hobbywinkels met eindeloze rijen aan spullen. Van de treinen zelf tot alles wat je nodig hebt om het mooiste landschap te maken. Fijn als je weet wat je zoekt, compleet overweldigend en niet uitnodigend voor kinderen die willen starten.

Als ik een nieuwe modelspoorwinkel zou beginnen zou ik er een belevenis van maken. Overal tafels met rijdende treinen voor alle leeftijdscategorieën, onder de tafels de pakketten en accessoires om zelf de baan mee te maken. Ook zou ik de treinen van Brio en anderen combineren met de bekendere merken als Marklin en Fleischman. Het maakt in mijn ogen niet uit of een kind begint met een houten spoorbaan, als het vonkje maar overslaat. Ik zou de voorbeeldbanen vullen met Siku auto’s want die passen perfect en ook die zou ik dan los verkopen. Het startpunt moet de beleving zijn.

Ook zou er een workshop ruimte moeten komen om, voor elke leeftijd, workshops te organiseren om de kennis van de huidige generatie over te geven aan de volgende.

Ik denk echt dat er een markt voor zo’n winkel is. Zeker in steden/dorpen met hoogopgeleide inwoners met bijpassend inkomen. Ga ik zelf ooit de sprong wagen? Ik denk het niet. Switchen van een kantoorbaan naar een winkelbestaan heeft een behoorlijke impact op je gezinsleven omdat het geen 9-5 baan is maar een met weekend- en avonddiensten. Met alle zorgen voor een jong gezin en vrouw met LongCOVID is dat even teveel. Misschien dat dit iemand anders op ideeën brengt?